-

پس دولت یک ابزار یا بازیچه سرمایه بزرگ ،یک حاکم بی طرف بر فراز طبقه ها نیست . دولت به عنوان محصول مبارزه طبقه ها در عین حال زیر نفوذ تضادهای طبقاتی قرار دارد . از یک سو ، دولت بنا بر وسعت و تنوع دستگاه ها و کارکنانش در درون خود تقسیم اجتماعی کار را بازتولید می کند . مبارزه طبقات درخود ساختار دولت حضور دارد . از سوی دیگر ،دولت بنا بر تعدد پیوندهایش با جامعه زیر نفوذ منافع طبقه ها و گروه های متفاوت اجتماعی است .

ما بر این عقیده ایم که مبارزات ما در آینده باید پیوسته و بتدریج تشدید شود. ما تنها درموضع دفاعی قرار نداریم. ما سلاح های ایدئولوژیک لازم را در اختیار داشته و حق با ماست. ما باید گام به گام به مرحله ضدحمله وارد شویم. دشمنان ما این را می دانند و به همین دلیل هراس دارند.

سر مشق دموکراسی کدام است؟ هر کس می داند که در قرن 19 تصور این بود که می توان نهاد دموکراسی رابر پایه رهایی اجتماعی پی ریزی کرد . بر این اساس اصل سرمشق (پارادیگم) اجتماعی دموکراسی پیشنهاد شده است . اما پایان قرن 20 روی استحکام حقوق و روی این واقعیت درنگ دارد که دموکراسی اجتماعی لزوماًبدون دولت حقوقی بر قرار نمی گردد و در نفس خود قادر به تضمین حقوق بشر و شهروندان و دموکراسی نیست . از این رو ،مسئله دولت حقوقی رادر کانون مسئله گزاری دموکراتیک می یابیم و همین مجموع مسئله ها است که این جا به آن می پردازیم .

مارکس از دولت اغلب به طور کلی ،مستقل از دوره ها و کشور ها صحبت می کند؛ اما به خصوص به دولت مدرن ،یعنی به دولتی که در دوره وی در کشور های اروپای غربی و در ایالات متحد تشکیل شده بود ،توجه دارد .او برای نشان دادن سرشت این دولت و انتقاد از آن شیوه تشکیل دولت را تحلیل می کند و از این راه به معرفی پیدایش دولت مدرن راه می یابد. این نکته موضوع جاری و اساسی فکر سیاسی وی را تشکیل می دهد و آن را میتوان هم در نخستین نوشته ها و هم در آثار بعدی او به شکل های متفاوت اما با پیوستگی نمایان ملاحظه کرد .

غیر ممکن است که برای همیشه سطوح بالاتری از مصرف ما را شاد نماید. منطق این سیستم این است که ما همیشه ناراضی وهمیشه زیاده خواه باشیم . در یک نظامی که نابرابری قابل توجه تضمین شده است٬ ما ملزم به حسادت با مصرف کسانی هستیم که از ما ثروتمند ترند . اما هر بار که ما فکر می کنیم که به یک سطح بالاتری از مصرف رسیده ایم، می بینیم که هنوز بسیاری از افراد ثروتمند درسطحی بالاتراز ما وجود دارند. و اگر آن پایینی ها همطراز با ما شوند ، ما باید با مصرف بیشتر خود را کماکان پیشتاز نگه داریم.

در وضعیت کنونی همرایی مقوله های لیبرالی – اجتماعی بر اندیشه اجتماعی و سیاسی و از طریق آن بر اندیشه تغییر ناپذیر بودن دموکراسی پلورالیستی و اسلوب های آن و اندیشه تغییرناپذیری ساز و کار های اقتصادی انباشت که مدرنیزه کردن نام گرفته،فرمانرواست. این همرایی با فروپاشی شوروی تقویت شده است.

خوب است که اشاره شود در تمام ادیان منظره بهشت به گونه ای ترسیم شده است که در آنجا همه چیز آزاد و فراوان وعالی است: قصرهای باشکوه٬ باغهای زیبا٬ جویبارهای شیر وعسل٬ حوریان و غلمانهای زیباروی٬ و.....نه حکومتی هست ٬ نه پاسداری و نه ممنوعیتی. در واقع در تصویری که از بهشت ارائه شده است هم دولت ملغی شده و هم مذهب و این در واقع تصویر وهمی تا حدی مشابه همان دنیایی است که مارکس با آمدن دوران بعد از سرمایه داری بر روی زمین واقعیت آنرا تصویر کرده است.

ما در عصر جهانی شدن زندگی می کنیم، عصری که عوامل نولیبرالیسم بر آن تسلط دارند و قدرت بلامنازع در دست یک عده معدود قرار گرفته است. تعادل بین المللی نیروها در عرصه جهانی بهم خورده و ما باورمندیم که این روند موقتی خواهد بود. بیایید با تلاش با یکدیگر بر ضد این نوع جهانی شدن با اتحاد جهانی خود مبارزه کنیم. فدراسیون جهانی اتحادیه های کارگری با 62 سال تجربه و فعالیت و با تجدید نظر در روش و صف آرایی جدید امیدوار به استقرار طبقه کارگری جهانی و جنبش اتحادیه های کارگری است.

سیستم سرمایه داری فقط دغدغه عبور آزاد کالا و احتکار سرمایه از طریق بازار آزاد را دارد ولی عبور آزادانه انسان ها را برای دستیابی به کار ممنوع کرده است. با توجه به شرایط موجود کنفدراسیون عمومی کارگران پرو (CGPT) و فدراسیون جهانی اتحادیه های کارگران (WFTU) از کنفرانس جهانی اتحادیه کارگران جوان تجلیل بعمل می آورد و معتقد است که آینده جنبش جهانی اتحادیه کارگران در دست نیروهای جوان کارگری امروز است.

بحث در باره دولت حقوقی در نگاه نخست بدین معناست که حقوق در زندگی اجتماعی و سیاسی حکومت می کند و این دست کم به طور ایده آل با حکومت زور و در نمای معین با دولت ماهیتاً بی قاعده و بی سازمان در تقابل است و به خصوص در سطح ویژه حقوقی می تواندبدین معنا باشد که دولت فعالیت مشخص خود را بنا بر قاعده های معین و در درجه اوّل بنا بر قاعده های حقوق عمومی (نظام قانونی اختیار ها) تعیین و مرزبندی می کند.

چند سالی است که شاهد گسترش پارادیگم «جدید» در قلمرو فکر سیاسی هستیم. اگر از نقطه نظر «منفی» این پارادیگم نفی پارادیگم مارکسیستی و بطور کلی نفی هر فکر اجتماعی تعریف می شود، از نقطه نظر «مثبت» میتواند بازگشت اصول حقوقی در جایگاه تئوری سیاسی تعریف شود . پی بنای این بازگشت عبارت از باور به ارزش حقوق در برابر پارادیگم اجتماعی است و به عنوان ابزار و در عین حال ضامن رعایت حقوق بشر و جامعه دموکراتیک جلوه می کند . مفهوم دولت حقوقی در چنین چار چوب موضوعی با پیشرفت تازه ای روبروست.

هنگامی که مارکس در 1848 دوباره به کار در زمينه مفهوم ایدئولوژی پرداخت، این نوآوری هنوز تازه امّا وقف یک کار کهنه بنظر می رسید؛ زیرا چنان که می دانیم دستوت دوتراسی در 1796 این کلمه را ا بداع کرد تا به بررسی ایده ها بپردازد و در این کارزار از ا سلوب تجربه گرایی بسیار وسیع به ارث رسیده از کندیلاک استفاده کرد. این کلمه به صورت یک عنوان در اثر دستوت وارد شدو ارزش نمایانی کسب کرد. پس از آن به سرعت نام یک جریان فکری شد و این خطر جدی را در پی داشت که اثری از آن نماند.

اصطلاح دموکراسی تعریف های شمارمندی دارد و با صفت های گوناگون همراه است که نوع دموکراسی وصف شده را مشخص می کند. دموکراسی با عنایت به ریشه آن به معنی قدرت مردم است. تعریف قوی دموکراسی، اندیشه ورزی هم زمان درباره قدرت و مردم را ناگزیر می سازد.

سرقت ثروت عمومی جهت حمایت از سرمایه خصوصی احتمالا هیچگاه قبلا در این مقیاس دیده نشده است. یک طبقه کارگر متشکل وسیاسی شده و قادر به واکنش علیه آن دزدی و انتخاب دوباره سازی جامعه ، که نیازهای مساوات طلبانه و واقعی جامعه را در نظر گیرد آن چیزی است که در حال حاضر مورد آرزوست.

سیستم ولایت فقیهی ممکن است که در این مرحله آنطور که آقای احمد خاتمی واعظ نماز جمعه تهران توصیه می کند با کاربست روش های بیرحمانه موفق به خاموش ساختن اعتراضات مردم شود، ولی نظام ترس و وحشت به گواهی تاریخ فاقد دورنما است. دهان را می توان به ضرب گلوله و چماق بست، ولی جلوی پرواز اندیشه را نمی توان با این ابزار گرفت.

روند انباشتی با نتيجه رکودگرايانه تا چه مدت می تواند دوام يابد؟ آيا روزی بايد راه را به روی يک بحران واقعی جهانی گشود که در آن کانون زلزله آن سيستم مالی اما بی ترديد بدون بازارهای بورس خواهد بود؟ آيا به چيزی شبيه 1929 اما با قدرتی مطابق با فربه شدن مالی پايان سال 90 روبروييم؟ آيا حدومرزهای شيوه بازتوليد و شايد سيستم سرمايه داری چنانکه هست فقط سياسی هستند، يعنی در توان بورژوازی مالی برای «مديريت» جامعه دوگانه و دفع کردن فرانمودهای شورش، در زمانی است که «رهبری»کردن تجربه تاريخی پنجاه ساله اخير و مطرح کردن مسئله فرارفت ناگزير از سرمايه داری برای طبقه کارگر ضرورت دارد؟ فقط تاريخ می تواند پاسخ لازم برای اين سئوال ها فراهم آورد.

برخلاف ادعای نظریه پردازان نولیبرال در زمینة ایدئولوژی زدایی، بشریت اکنون از تحمیل ایدئولوژی نولیبرالی به همة عرصه های فعالیت بشری در مرحلة جدید جهانی شدن سرمایه داری رنج می برد. البته، پیش از فرمانروایی شیوة تولید سرمایه داری ارتباط های جهانی به گونه ای دیگر بود. در این جا بحث پیرامون چگونگی این روند نیست. آنچه این جا مطرح است، جهانی شدن سرمایه داری است که همواره سیستمی جهانی بوده و ما اکنون مرحلة جدید آن را با ظهور اقتصاد جهانی از سر می گذرانیم.

ما هیچگاه واقعا یک اقتصاد سرمایه داری آزاد نداشته ایم. چه در مورد دانشگاه ها، چه در مورد اینترنت یا فن آوری زیستی (Biotechnology) همواره حکومت آمریکا کمک مالی کرده است. یک اقتصاد بازار کاملا آزاد فقط یک اسطوره است. کشاورزی نیز یارانه دریافت می کرده و نیز بسیاری از موسسه های اقتصادی از تسهیلات مالیاتی برخوردار بوده اند.

بحران بانکی و مالی خطرناکی که اکنون در ایالات متحد، این کانون سرمایه داری وحشی جهان دهان گشوده، برخلاف لفاظی های جارچیان دستگاه تبلیغاتی سرمایه داری لیبرالیسم نو در جهان به هیچ وجه نامنتظره و غافلگیر کننده نبوده است. اگر بخواهیم جدی بیندیشیم، بحران آفرینی در نهاد سیستمی است که به سیستم بروتون وود شهرت دارد که پس از جنگ دوّم جهانی پی نهاده شد. این سیستم از همان آغاز با مخالفت و نقد شدید روشنگران دموکرات جهان و اقتصاددانان مستقل و مسئول روبرو گردید و زیان های خطرناک و درمان ناپذیر برنامه های آن علیه بشریت و طبیعت گوشزد شد.