فریدریش انگلس و میراث ماندگار او
به‌مناسبت دویست‌سالگی انگلس
سعید رهنما
برگرفته از سایت نقد اقتصاد سیاسی
25.11.2020

بیست‌و‌هشتم نوامبر ۲۰۲۰، (هشتم آذر ۱۳۹۹) سالروز تولد دویست سالگی فریدریش انگلس، نخستین و برجسته‌ترین مارکسیستِ تاریخ، و نزدیک‌ترین دوست و همکار کارل مارکس است؛ مردی که خود در پایه‌گذاری و توسعه‌ی جهان‌بینی «مارکسیستی» و درک مادی تاریخ سهمِ غول‌آسایی دارد. نقش انگلس در زندگی مارکس آن‌چنان بزرگ است که بی‌تردید می‌توان گفت، بدون او مارکس به‌سبب انب...

روسیه در سیستم جهانی
جغرافیا یا تاریخ
سمیر امین
برگردان: محمد تقی برومند
20.10.2020

سرمایه داری به راستی چالش جدیدی علیه همه بشریت، خلق های مرکزهای پیشرفته و پیرامونی های عقب مانده اش به شمار می آید. در این نقطه اساسی من به کلی مارکسیست باقی می مانم. در این مفهوم که سرمایه داری نمی تواند تا «بی نهایت» به مثابه انباشت دایمی ادامه یابد و رشد تصاعدی که به همراه می آورد، به مرگ حتمی بشریت خواهد انجامید. چگونه از سرمایه داری خارج شو...

نوسازی ایده آل سوسیالیستی
جان بلامی فاستر
برگردان : مهران میر اسد
07.10.2020

هیچ راه خروجی از ویران گری کل شرایط موجودیت اجتماعی و طبیعی به دست سرمایه داری کنونی وجود ندارد، جز خروج از خود سرمایه داری. این نکته اشاره به سوسیالیسم به عنوان جانشین مسلم سرمایه داری در قرن بیست و یکم دارد، اما با راه و روشی که نظریه و عمل سوسیالیسم واقعا موجود سده بیستم را نقادانه به چالش می کشد. سوسیالیسمی که در متن بحران ساختاری سرمایه و ت...

تئوری طبقه و تاریخ «سرمایه داری و کمونیسم در اتحاد جماهیر شوروی»
استفان رِزنیک و ریچارد .د. ولف
بررسی شده توسط میکالیس هاتزیپروکوپیو
برگردان : مهران میر اسد
20.09.2020

رِزنیک و ولف، دو استاد اقتصاد دانشگاه آمرست در «ماساچوست» اثری جالب و بلندهمّتانه درباره پیدایش، برآمد و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آفریده اند. می توان بخش های اساسی تحلیل را مورد تردید قرار داد … یا نتایج تحلیل آنان را به پرسش کشید، اما نمی توان ارزش کتاب را زیر سوال برد. این کتابی است که همه علاقمندان به تجزیه و تحلیل طبقاتی، تحولات اجتماعی یا...

تازه های کتابخانه نگرش
16.07.2020

«نگرش» دو اثر اقتصادی-فلسفی، ترجمه و تلخیص محمد تقی برومند (ب. کیوان)، را در اختیار علاقمندان می گذارد لازم به یادآوری است که ب. کیوان با انتشار این اثرها می کوشید پرچم اندیشه های ماتریالیستی را در ایران برافرازد. به همین سبب نیز پیش و پس از انقلاب بهمن از سوی اسلام گرایان متهم به «مسموم کردن افکار جوانان» و تهدید به قتل شده بود. این اثرها از ای...

تازه های کتابخانه نگرش
15.07.2020

«نگرش» شش اثر فرهنگی-فلسفی، ترجمه و تلخیص محمد تقی برومند (ب. کیوان)، را در اختیار علاقمندان می گذارد. لازم به یادآوری است که این اثرها پیش از انقلاب بهمن منتشر شده و به ناگزیر مُهر زمان خود را دارند. از آنجا که دستگاه سانسور نظام شاهنشاهی نشر و گسترش اندیشه های مادی گرایانه (ماتریالیستی) و مارکسیستی را برنمی تابید، مترجم ناچار به کاربرد واژه ها...

چرا به‌جای هیچ، چیزی وجود دارد؟
ماده و پادماده
دکتر حسن بلوری
23.05.2020

"چرا به‌جای هیچ، چیزی وجود دارد؟" پرسشی است که ‌بنظر اولین‌بار گُتفرید ویلهلم لایب‌نیتز، فیلسوف و ریاضیدان آلمانی ۱۶۴۶ـ۱۷۱۶، مطرح کرده است. این پرسش به "پرسشِ اساسی" معروف است. پاسخِ درست به "پرسشِ اساسی" در گرو تعریفی است که از "هیچ" می‌کنیم. فیلسوفان اغلب از "هیچ" تفسیری مانند "نیستی" یا "عدم" دارند و قرن‌هاست که در باره‌ی آن بحث می‌کنند. "نی...

جهانی شدن جدید سرمایه داری و جهان سوم
ترجمه و پژوهش از محمد تقی برومند
10.05.2020

توجه خوانندگان گرامی را به کتاب «جهانی شدن جدید سرمایه داری و جهان سوم»، ترجمه و پژوهشی از محمد تقی برومند که در سال 1376 با نام مستعار وحید کیوان چاپ شده است، جلب می کنیم: «روشن است که جهانی شدن در 40 سال اخیر با تشدید مبادلات و ارتباطات در ابعاد مختلف و نیز بنابر اهمیت عمومی وسایل تخریب به مرحله تازه ای رسیده است. آیا باید از این نظریه چنین نت...

تقارن: کلید شناخت کیهان
دکتر حسن بلوری
24.03.2020

مفهوم تقارن نقش اساسی در شناخت ما از پدیده‌ها ‌‌‌دارد. نگاه و برداشت ما، در بسیاری از موارد ناآگاهانه، متاثر از بافت تقارن‌گونه‌ی گیتی است. لذا می‌توان تصور نمود که ساختار مغز ما و عملکردش ‌با ساختار و عملکرد گیتی هم‌سو و هم‌آهنگ می‌باشد. مهم است که بدانیم پژوهشِ ’فلسفه‌ طبیعی‘ با یاری مفهوم تقارن به ما امکان می‌دهد که وحدت غیرقابل رؤیت شده بین...

سوسیال‌دموکراسی فرانسوی: از «گسست از سرمایه‌داری»
تا گسست از سوسیالیسم
سعید رهنما
برگرفته از سایت نقد اقتصاد سیاسی
10.02.2020

مسئله‌ی مهم در مقابله با قدرت فزاینده‌ی نیروهای راست و تضعیفِ جبهه‌ی کار، اتحاد عمل جریانات چپ برای ایجاد ضد هژمونی در جامعه‌ی فرانسه است. چنانچه در موارد دیگر نیز تأکید شد، کسب ضدِ هژمونی در جامعه‌ی مدنی، خود به شیوه‌های جدید سازماندهی در تشکل‌ها، در محله‌ها و درجنبش‌ها، و دموکراتیزه کردن ساختارهای سنتی بوروکراتیک حزب و کنفدراسیون‌ها و اتحادیه‌...

دیالکتیک تاثیر متقابل عین و ذهن
برگردان: ب. کیوان
15.11.2019

در این جزوه راه عمومی شناخت از زاویه مکانیسم درونی تاثیر عین بر ذهن و متقابلا تاثیر ذهن بر عین مورد بحث و بررسی قرار می گیرد، اما پیش از پرداختن به بحث تحلیلی مشروح درباره این مکانیسم، لازم است که پیرامون مدارج و جنبه های اساسی حرکت دیالکتیکی شناخت بشری نکاتی چند به اختصار بیان گردد.

چرا ضد سرمایه داری بودن عقلانی است
اولیویه بنُ فنُ
برگردان: محمد تقی برومند
11.10.2019

مسئله عبارت از ساختن مدلی است که در آن نیاز های افراد در کانون گزینش های سیاسی قرار دارند. دنیایی که در آن همکاری، کمک، تقسیم و همبستگی مقدم بر رقابت اند. دنیایی که در آن، جا برای بحث وجود دارد و مانع از بی سوادی و بی اطلاعی شهروندان است . باید به اطراف مان نگاه کنیم و سیاست را از آن خود کنیم. سیاست همانا حکومت ها نیست، سیاست پیچیده و کار کار شن...

بازخوانی جنبش‌های رفرمیستی سوسیالیستی (8)
حزب سوسیال‌دموکرات آلمان: از «گوتا» تا «گُدِسبِرگ» و فراسویِ آن
سعید رهنما
برگرفته از سایت نقد اقتصاد سیاسی
13.08.2019

تجربه‌ی آلمان نشان می‌دهد که اصلاحات غیرقابلِ برگشت نیستند، و بهبودهایی که در شرایط زندگی و کار اکثریت مردم به‌تدریج به دست آمده، با تغییر اوضاع و سیاست حزبِ حاکم می‌تواند از دست برود، مگر آن‌که نیروهای مترقی با پی گیریِ سیاست‌های قاطعانه اما حساب‌شده، و با بسیج مداومِ نیروی کار، مانع از دست رفتنِ این دست‌آوردها شوند . نمونه‌ی بارز آن تغییر سیاس...

بازخوانی جنبش‌های رفرمیستی سوسیالیستی (7)
عوامل ظهور و افول رفرمیسم سوسیالیستی
سعید رهنما
برگرفته از سایت نقد اقتصاد سیاسی
11.07.2019

مشارکت احزاب سوسیال‌دموکرات در ائتلافات و حضور در دولت، در دوران سلطه‌ی نولیبرالیسم، از زمره‌ی فاجعه‌بارترین سیاست‌هایی بود که این احزاب را از اعتبار و حیثیت تهی کرد. این احزاب به‌جای ایفای نقشِ اپوزیسیونِ رادیکال، برای پذیرفته شدن در فضای سیاسیِ مسلطِ راست و محافظه‌کار، سیاست‌های خود را هرچه بیش‌تر تعدیل کردند و از ترقی‌خواهی فاصله گرفتند.

بازخوانی جنبش‌های رفرمیستی سوسیالیستی (6)
«انقلاب بدون انقلاب»: خوانش رفرمیستی از گرامشی
سعید رهنما
برگرفته از سایت نقد اقتصاد سیاسی
30.06.2019

آنتونیو گرامشی از برجسته‌ترین متفکرین مارکسیست جهان، ده سال از آخرین قسمتِ عمرِ بس کوتاه خود را در زندان فاشیست‌ها گذراند، و قسمت اعظم یادداشت‌هایش را در «کتابچه‌های یادداشت‌های زندان» نوشت؛ مجموعه‌ای عظیم، پیچیده، پراکنده، و ویرایش‌ناشده در عرصه‌های متنوع فرهنگی، فلسفی، تاریخی، مذهبی، ادبی، اجتماعی و اقتصادی توأم با مفاهیمی بدیع، که بیانگر نبوغ...

بازخوانی جنبش‌های رفرمیستی سوسیالیستی (5)
گئورگی پلخانف و سوسیال‌دموکرات‌های منشویک روسیه
سعید رهنما
برگرفته از سایت نقد اقتصاد سیاسی
18.06.2019

پلخانف که خود در آغاز از طرفداران پوپولیسم انقلابی بود، با اتکا به درکی مارکسی از دیدگاه قبلی خود فاصله گرفت و بر علیه پوپولیسم به مبارزه پرداخت. او در نوشته‌های مختلف خود، ضمن باور به مبارزه‌ی جدی برای نیل به سوسیالیسم، به این نظر رسید که در کشور عقب‌مانده و دهقانی روسیه، سرمایه‌داری باید رشد کند، و نظریه‌ی توانِ بالقوه انقلابی کمونِ ده روسی را...

بازخوانی جنبش‌های رفرمیستی سوسیالیستی (4)
رودلف هیلفردینگ و جنبه‌هایی از مارکسیسم اتریشی
سعید رهنما
برگرفته از سایت نقد اقتصاد سیاسی
13.06.2019

در مجموع، می‌توان گفت که تحولات طبقاتی در سرمایه‌داری پیشرفته در اواخر قرن نوزدهم و دهه‌های آغازین قرن بیستم یکی از مهم‌ترین عوامل رشد رفرمیسم و فاصله‌گیری رفرمیست‌ها از خواست‌ها و حرکت‌های سوسیالیست‌ها و رهبران کارگری در کشورهای پیشرفته سرمایه‌داری بوده است. بخشی از این فاصله‌گیری را در گرایش‌های نظری مارکسیست‌های اتریشی می‌بینیم. در نوشته‌های ...

کوانتوم و فلسفه
دکتر حسن بلوری
31.05.2019

اکنون اما ما به جهانی دست یافته‌ایم که بزرگی و تصورناپذیری آن لرزه به اندام آدمی می‌اندازد…اکنون ما بار دیگر شاهدِ هم‌‌گرائی فیزیک و فلسفه، برای فهم چیستی و چگونگی جهانی که درهم‌تنیده و کوانتومی می‌نماید، هستیم. در همین راستا می‌خواهم در این مقاله پس از ذکر نکاتی به عنوان مقدمه به توضیح چهار واژه (چهار مفهوم) مقدماتی فیزیکِ کوانتومی که برای فلسف...

بازخوانی جنبش‌های رفرمیستی سوسیالیستی (3)
کدام کائوتسکی؟
سعید رهنما
برگرفته از سایت نقد اقتصاد سیاسی
31.05.2019

در این‌جا به‌هیچ‌وجه قصد دفاع از نظرات کائوتسکی در کار نیست، چراکه همان‌طور که گفته شد درگیر خطا‌ها و توهم‌های فراوان بود. بلکه هدف توجه دادن به سیاست‌های متفاوتی است که سوسیالیست‌ها در طول تاریخ پی‌گیری کرده‌اند. این همان درکی است که با گذشت زمان بسیاری از سوسیالیست‌های جهان با فاصله‌ی زمانی و به‌دور از تعصب‌ها و حمله‌های هیستریک فردی، به بازخو...

مدرسه ی فیلسوفان
سخنران: توفیق گلی زاده
در انجمن دوستداران اندیشه در برلین
25.05.2019

چگونه زیست کنیم، چه بیاموزیم و هدف آموختن مان در زندگی چیست. چگونه باید خود را در جامعه و زندگی فردی شکل بدهیم و آموزش های ما چه ارزش هایی را به ما ارایه می کنند. این همه پرسش های فلسفی هستند که این اثر به آنها می پردازد.

Share